Педагог-психологтың 2024-2025 оқу жылына аналитикалық есебі
Педагог- психологтың 2024–2025 оқу жылына арналған аналитикалық есебі
Мектеп: Долайты орта мектебі
Психолог: Ниязова Гулжахан Исмаиловна
Есеп беру мерзімі: 2024–2025 оқу жылы
Жұмыс өтілі: 4 жыл
I. Кіріспе
Бұл есеп 2024–2025 оқу жылы аралығында атқарылған педагог-психологиялық жұмыстың мазмұны мен нәтижелерін талдау мақсатында құрастырылды. Есептің басты мақсаты – оқушылардың психоэмоционалды жағдайын, білім беру процесіне бейімделуін, тұлғалық дамуын қадағалау және оқу - тәрбие процесінің тиімділігін арттыруға ықпал ету.
II. Негізгі бөлім
2.1. Психодиагностикалық жұмыс
Мақсаты: оқушылардың тұлғалық ерекшеліктері мен бейімделу деңгейін анықтау.
Қолданылған әдістемелер:
- «Керн Йирасек» әдістемесі алынды. Мақсаты: Бірінші сынып оқушыларының мектепке дайындығын зерттеу. Қатысты: 1 сынып оқушылары. Саны -10 оқушы. Нәтижесі: Жоғары деңгей – 2 оқушы - 20 % Орта деңгей - 6 оқушы – 60 % Төмен деңгей – 2 оқушы – 20 %
Төмен деңгейді көрсеткен 2 оқушымен жеке жұмыс жүргізілді. Мақсаты: мектепте бейімділік деңгейін анықтау. 1. «Ақыл-ой деңгейін анықтау диагностикасы» алынды 2. «Цифрлық кесте» Шульте әдістемесі. 3. Ес. «Сөзді есіңде сақта» әдістемесі. 4. «Көріп есте сақта» әдістемесі. 5. «Не артық?», «Не жетіспейді?» әдістемелері алынды. Нәтижесі: Оқушылардың бейімділік деңгейінің орташа екенін көрсетті.
Ұсыныс: Балалардың зейінін, есте сақтау қабілетін дамытуға арналған жаттығулар жүргізу.
- «Жасөспірімдердің мазасыздық деңгейін анықтау» (Филлипс) Тестлеуге 6,7 сынып оқушылары қатысты. Қатысушылар саны – 27. Нәтижесі: 1. Мектептегі жалпы үрей: 11 оқушы2. Әлеуметтік стресті уайымдау: 3 оқушы 3. Жетістікке жетудегі қажеттілік фрустрациясы: оқушы жоқ4. Өз ойын айтудағы қорқыныш: 2 оқушы5. Білімді тексеру жайындағы қорқыныш: 1 оқушы 6. Қорқыныштардың күтуіне сәйкес келмеу қорқынышы: 2 оқушы7. Стреске төмен физиологиялық қарсылық: 2 оқушы 8. Мұғалімдермен қатынастағы қорқыныштар мен мәселер: оқушы жоқ
Ұсыныс: Бала бойындағы мазасыздықты жоюға арналған тренинг элементтері бар жаттығулар өткізу.
• «Темпераментті анықтау» тесті алынды. Мақсаты: Баланың тума қасиеттерінен туындайтын жеке-дара өзгешелігін анықтау.
Қатысты – 6 «а», 7 «а,ә», 8 «а,ә», 11 «а,ә» сынып оқушылары. Қатысушылар саны: 38 оқушы.
Нәтижесі:
Холерик – 1 Сангвиник – 11 Флегматик -19 Меланхолик – 7
Ұсыныс: Меланхолик оқушылармен жеке және топтық жұмыс жүргізу.
- «Социометрия» әдістемесі алынды. Мақсаты: Топтық психологиялық климаты және тұлғааралық қатынастар құрылымындағы оқушының мәртебесін зерттеу. Зерттеуге 5-8 сынып оқушылары қатысты. Оқушы саны – 35. I – Лидер: 7 оқушы
II – Беделділер: 10 оқушы
III - Орта беделділер: 10 оқушы IV - Топтан қалмаушылар: 6 оқушы V - Шеттеп қалғандар: 2
Ұсыныс: Сараптама нәтижесі бойынша оқшауланған (елеусіз немесе шеттеп қалған ) оқушылармен жеке және топтық тренинг жүргізу.
- Таңдау бойынша диагностикалық проективті әдістемелер алынды.
«Менің сыныбым» әдістемесі. Мақсаты: Білім алушылардың сыныптастарымен қарым-қатынас деңгейін және ішкі эмоциялық күйін анықтау. Қатысушылар: 5 «а,ә» сыныптар – 18 оқушы. «Мұғалімнен алыста» позициясы. Сынып ұжымына бейімделуінде қиындықтар бар - 2
«Өзге балалармен өзін теңестіру». Бейімделуі жақсы деңгейде – 9 Мұғалімнің маңыздылығы ерекше - 4 Ойын позициясына жақын – 3
5 «ә» сынып оқушыларының 50 %-ы сыныпқа бейімделуі жақсы деңгейде, ойын позициясына жақын оқушылар 17%-ды құрайды, мұғалімнің маңыздылығы ерекше оқушылар - 33%, сынып ұжымына бейімделуінде қиындығы бар оқушы - 0 % ды құрайды.
5 «а» сынып оқушыларының 50 %-ы сыныпқа бейімделуі жақсы деңгейде, ойын позициясына жақын оқушылар 17% -ды құрайды, сынып ұжымына бейімделуінде қиындығы бар оқушы - 33% ы құрайды.
Ұсыныс: 1. Ойын пазициясына жақын оқушылардың оқуға қызығушылығын арттыру пән мұғалімдерінің ерекше назарын аударуға бағыттау. 2. Оқушылардың көңіл-күйін және сыныптастарымен қарым-қатынасын бақылау. 3. Топтық тренингтер өткізу.
- «Ағаштағы орныңыз қандай?» әдістемесі алынды. Зерттеуге 3-6 сынып оқушылары қатысты. Оқушы саны – 30 Мақсаты: Адамның болмысын, оның эмоционалдық жай-күйін, қоғамдағы орнын анықтау.
Көпшіліктің ықыласына бөленгенді ұнататын, өзгелердің пікіріне толықтай тәуелді жан. Көп жағдайда №17 позициядағы адамнан қолдау күтеді. | 4 |
Қандай жағдай болмасын достарынан қолұшын аямайтын, ақкөңіл адам. | 10 |
Өмірдің әр сәтін бағалап, жан тыныштығын қалайтын адам. | 13 |
Кез келген қиындықты оңай өткеріп отыратын адам. | 2 |
Ешнәрседен қорықпайтын, батыл мінезді адам. | 1 |
- Климовтың даралап диагностикалау сауалнамасы «ДДС» әдістемесі алынды. Мақсаты: Кәсіптік бағдар бойынша диагностикалау. Қатысты: 9 ,11 сыныптар. Барлығы – 22 оқушы.
1-Адам + табиғат (Агроном, зоотехник,мал дәрігері,бағбан және орманшы) – 5 оқушы
2-Адам+ техника (Радиомеханик,токарь,темір ұста,жүргізуші,инженер)- 6 оқушы
3-Адам+адам(Медецина ,педагогика, юриспруденция) - 7 оқушы
4-Адам+белгілер жүйесі(Корректор,программист, статисст,экономист)- 2 оқушы
5-Адам+көркем бейне (Зергер, фотограф, музыкант,өнертанушы,суретші,жазушы,әртіс) - 2 оқушы.
Ұсыныс: Оқушылардың кәсібі бағдар бойынша түсінігін дамыту.
- «Кактус» әдістемесі алынды. Мақсаты: баланың эмоциялық сферасының жағдайын, ашушаңдығын және оның қарқынын айқындау. Зерттеуге 2-4 сынып оқушылары қатысты. Оқушы саны – 27.
1 | Өзін жариялау, көрсету және ашықтық. Оптимизм. Экстроверттілік | 4 |
2 | Ашушаңдылық, интроверттілік | 2 |
3 | Қобалжу. Отбасылық қамқорлыққа ұмтылу мен жағымды психологиялық ахуал | 4 |
4 | Интроверттілік және жалғыздықты сезіну | 3 |
5 | Ашушаңдылық. Отбасылық қамқорлыққа ұмтылу | 3 |
6 | Эгоцентризм және лидерлікке ұмтылу | 6 |
7 | Ашушаңдылық, жалғыздықты сезіну | 3 |
8 | Қобалжу | 2 |
Нәтижесі: Оқушылардың бойында ашушаңдылық, қобалжу, отбасы қамқорлығына ұмтылу белгілері анықталды.
Ұсыныстар: Ата-анаға: Отбасылық (ата-ана) қамқорлығына бөлеу. Баламен жиі сөйлесу, әңгімелесу, баланы тыңдай білу. Мұғалімдерге: Баланың белсенділігі, қызығушылығын арттыру, бірлесе жұмыс жасауға тарту. Сыныпқа: Достық қарым-қатынасты жақсарту.
Жыл бойы электронды платформа арқылы «Жанұя отбасын қолдау орталығы» қоғамдық қоры ұсынған тестлеуге 3 -11 сынып оқушылары қатыстырылды. Мақсаты: Зорлық –зомбылықтың кез келген түріне: физикалық, психологиялық, сексуалдық, буллинг және басқа да зорлық-зомбылық түрлері, аутодеструктивті міне-құлықты анықтау.
8-11 сыныптар «Ресурс», «Агрессия» А.Басс А.Дарки, «Самооценка» Г.Айзенк, «Сигнал» А.Бек, «Лудомания» Такер. Қатысты: 47 оқушы. Нәтижесі: Қызыл зона – 3 Сары зона - 3 Жасыл зона – 41
3-11 сыныптар «Буллинг» Л.Г.Федоренко тестіне қатысты. Барлығы -112 оқушы. Нәтижесі: Қызыл зона – 0 Сары зона - 0 Жасыл зона – 112
6-11 сыныптар «Буллинг» Д.Олвеус тестіне қатысты. Барлығы – 75 оқушы. Нәтижесі: Қызыл зона – 0 Сары зона - 0 Жасыл зона – 75
Ұсыныс: Агрессия деңгейінің жоғары көрсеткіші анықталған оқушылармен жеке және топтық жұмыс жүргізу. Балалар арасындағы құқықбұзушылық әрекеттерін болдырмаудың шараларын күшейту.
- 1-ші сынып оқушыларының оқу түрткісін зерттеу әдістемесі алынды. Мақсаты: 1-ші сынып оқушыларының оқу түрткісін зерттеу.
Қатысқан оқушы саны -13
Таңдаулар | Түрткілер | |||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | |
І таңдау | 1 | 6 | - | - | - | 6 |
ІІ таңдау | - | 3 | 7 | 1 | - | 2 |
ІІІ таңдау | - | 3 | 3 | 3 | - | 4 |
Бақылаушы таңдау | - | - | - | - | - | - |
- Сыртқы түрткі - 0 ұпай;
- Оқу түрткі -5 ұпай;
- Позициялық түрткі -3 ұпай;
- Әлеуметтік түрткі-4 ұпай;
- Баға-2 ұпай;
- Ойын мотиві-1 ұпай;
Әр оқушы жеке бағаланды. Ұпай санына байланысты оқу түрткісі анықталды.
Ұсыныстар: Ата-анаға: Баланың дұрыс тамақтануын, ұйқысын, көңіл-күйін бақылау. Мұғалімге: Сабақтағы белсенділігін, қызығушылығын арттыру, қолдау көрсету. Сыныпқа: Түзету –дамыту сабақтарын жүргізу.
- Н.Г.Лусканова әдістемесі алынды.
Зерттеу объектісі: 5 «а,ә», 8 «ә» сыныптар
Барлығы: 24 оқушы Қатысушылар саны: 23
Мақсаты: Оқушылардың оқу мотивациясын анықтау.
Нәтижесі: 5 «а» сынып
Бұл тест бойынша жүргізілген зерттеу нәтижесі балалардың оқу мотивациясы екі деңгейде көрініс бергенін анықтады.
Жоғары деңгейде - 3
Орта деңгейде - 3
Төмен деңгейде - 0
Нәтижесі: 5 «ә» сынып Бұл тест бойынша жүргізілген зерттеу нәтижесі балалардың оқу мотивациясы төрт деңгейде көрініс бергенін анықтады. Жоғары деңгейде – 1 Орта деңгейде – 8 Төмен деңгейде - 2
Нәтижесі: 8 «ә» сынып
Бұл тест бойынша жүргізілген зерттеу нәтижесі балалардың оқу мотивациясы екі деңгейде көрініс бергенін анықтады.
Орта деңгейде – 5
Ішкі мотивация 1
Төмен мотивация -0
Ұсыныстар:
Ата-анаға: Баланың мектепке жүрер алдындағы және мектептен келгендегі
көңіл-күйін бақылау.
Мұғалімге: Сабақтағы белсенділігін арттыру, қолдау көрсету.
Сыныпқа: Түзету –дамыту сабақтарын жүргізу.
2.2. Психокоррекциялық және дамыту жұмыстары
Өткізілген сабақтар: - 1-сынып оқушыларына арналған психологиялық дамыту сабақтары – 4сабақ. «Кім байқағыш және назар аударғыш», «Дыбысты тыңда, Ұру арқылы тексер және ата», «Ең жейінді, ерекшелікті тап», «Суретті таңдау, фигураны анықтау»
5-ші сынып оқушыларының мектепке бейімделуіне түзете-дамыту сабақтары өтілді. Сабақ саны – 6. Сабақ тақырыптары: «5-ші сынып дегеніміз не?», «Мен 5-ші сыныптамын», «Менің жетістіктерім», «Өзіңді таны», «Орта мектептегі жаңа оқушы», «Біз бір-бірімізді түсінемізбе?».
- 5 –ші сынып оқушыларының мектепке бейімделуінде қияндықтар байқалған оқушылармен түзету –дамыту жұмысын жүргізу нәтижесінде балалардың бойында жақсы өзгерістер көрнді.
- Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА «Орта білім беру ұйымдарында кәмелетке толмағандар арасында аутодеструктивті мінез-құлықтың алдын алу». бағдарламасын жүзеге асыру аясында
Аутодеструктивті мінез-құлықты түзету сабақтары – 9 сабақ.
Тақырыптары:
«Пікірталас – жанжал емес», «Ашу-ыза билегенде не істеу керек?»,
«Қауіпті жағдайлар. Сыпайы бас тарту», «Мен өзімді мақтай аламын»,
«Күйзелістен қалай құтылуға болады?», «Реніштен арылу»,
«Ой, сезім, мінез-құлық», «Қалай сұрауға болады?», «Менің құқықтарым».
- Социометрия әдістемесінің нәтижесі бойынша қарым –қатынасты нығайту мақсатында «Доссыз өмір бос», «Біз үлкейдік!», «Біз біргеміз – берік іргеміз» тақырыптарында тренинг сабақтар өтілді.
- 11 «а,ә» сынып оқушыларымен Ұлттық Біріңғай Тестлеуге қатысу алдындағы дайындық сабақтары өтілді.
Өтілген сабақтар:
«ҰБТ дегеніміз не және оның мен үшін маңыздылығы қандай?», «ҰБТ-ге дайындау», «ҰБТ-ға бірге дайындалайық», «ҰБТ-ға дайындық бойынша психологиялық тұрғыда дайындау тренингі» «ҰБТ-ға дайындық бойынша психологиялық кеңес»
Кәсіби бағдар
9, 11 сынып оқушыларымен түзету дамыту сабақтары өтілді.
Тақырыптары: «Менің болашақ мамандығым», «Мамандықты таңдай біл», «Мамандық –менің болашағымның таңдауы»
Ерекше білім беруді қажет ететін оқушылармен жұмыс. Психологиялық-педагогикалық қолдап отыру мақсатында түзету-дамыту сабақтары, тренинг элементтері бар жаттығулар орындалды.
Тақырыптары: Балалардың танымдық қабілеттерін дамытуға арналған тренингтер. «Ойлау дамуын бағалау» «Ес ерекшеліктерін зерттеу»
«Зейіннің дамуын бағалау. Зейінді тұрақтандырға арналған ойындар» «Қабылдау қабілетін дамытуға арналған жаттығулар»
Нәтиже: Сабақтар нәтижесінде оқушылардың өзара қарым- қатынасы жақсарды, танымдық процесінің дамуында өзгерістер байқалды. Оқушылардың өмірге дген көз қарасы, болашақты болжау, мақсат қою, мақсатқа жетуге ұмтылу байқалды.
2.3. Психологиялық кеңес беру
Қатысушылар:
• Оқушылар – 22
• Ата-аналар – 8
• Мұғалімдер – 5
Мәселе түрлері:
• Мінез-құлықтағы қиындықтар
• Мотивацияның төмендеуі
• Ата – ана қарым- қатынасы
- Бала бойындағы қобалжу
Ата-аналарға кеңес:«Сіздің балаңыз 5 - сынып оқушысы» «Емтиханға дайындық: ата-аналарға кеңестер» "Бірінші сынып оқушысын мектепке бейімдеу" кеңесі. «Квадробика: жасөспірімді қалай қорғаймыз?» «ҰБТ тапсыратын оқушылардың ата-аналарына психологиялық қолдау көрсету» «ҰБТ-ға дайындалуда оқушыға қалай көмектесуге болады?»
Кеңес нәтижесі: Оқушылар арасында татулық, бірін –бірі түсіну, сыйластық пайда болды. Байқауларға қатысу алдындағы қобалжу, мазасыздық күйі төмендеп, жүлделі орындарға ие болды. Көз-қарасы жақсы жаққа беталды.
2.4. Психологиялық ағарту жұмысы
Өткізілген шаралар:
- Ата - аналарға арналған сабақтар: «Ұйқы және психикалық денсаулық» “Жазалау әдісінің балаларға әсері. Оның қандай салдары болуы мүмкін?” «Балаңыз буллинг құрбаны екенін қалай анықтауға болады?» «Балалар қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі отбасы мен мектептің өзара ынтымақтастығы»
Мұғалімдерге тренинг: «Көңілі көтеріңкі ұстаздың еңбегі де жемісті» «Мұғалім бейнесі» «Буллинг. Оны қалай тоқтатуға болады?» «Әлеуметтік желілер. Балаларға арналған қауіпсіздік»;
«Бірінші сынып оқушысы нені білуі қажет?» жадынама "5-сынып оқушыларының орта буынға бейімделуі" жөнінде сынып жетекшілерге ЖАДЫНАМА
2.5. Құжаттамалықжұмыс
• Диагностика хаттамалары
• Психологиялық карталар
• Жылдықжоспар мен тоқсандықесептер
III. Қорытындыжәнеұсыныстар
- Психологиялық қызметтің жүйеленген ережесі негізінде жұмыс жүргізілді.; - «Жанұя отбасын қолдау орталығы»қоғамдық қоры тарапынан әзірленген әдістемелер арқылы бала бойындағы аутодеструктивті мінез-құлықты анықтау, буллингтің алдын алу бойынша жұмыс жасауға жақсы көмек болды. - «Психологтың бір күні» облыстық ашық есік күнін өткізу шығармашылықпен жұмысты көрсетуге, іс-тәжирібе таратуға мүмкіндік берді.
Жыл қорытындысы бойынша: - Білім алушылар мен ата-аналар психолог қызметін пайдалануда қызығушылық танытты; - Мектепте адамгершілік психологиялық ахуал жақсы жолға қойылған; - Психолог көмегін қажет етушілерге барлық мүмкіндік жасалған; - Аудандық білім бөлімі тарапынан әдістемелік көмек көрсетіліп тұрды. Жұмыс жасауға мүмкіндік болды. - «Үздік психолог -2025» аудандық психологтар байқауында ІІ орынға ие болдым. - «Жұлдызай -2025» аудандық байқауында 5 «ә» сынып оқушысы К.И ІІІ орынға ие болды.
Ұсыныстар:
• 2025–2026 оқу жылында 1 сынып оқушыларымен тұрақты жұмыс жүргізу.
• Мұғалімдермен ағарту жұмысын күшейту.
• Ата-аналарменжеке және топтық тренингтер, ағарту жұмысын
күшейту.
- Түзету-дамыту сабақтарын жүйелі жүргізу.